English
Japanese
Chinese
Korean
Vừa qua, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 99/2025/TT-BTC ngày 27/10/2025, hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp, thay thế Thông tư 200/2014/TT-BTC và các văn bản sửa đổi, bổ sung trước đó. Theo đó, TT 99/2025 có hiệu lực từ ngày 01/01/2026 và áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau ngày này. Thông tư mới hướng tới việc cập nhật, hoàn thiện khung pháp lý kế toán phù hợp với điều kiện doanh nghiệp hiện nay, tăng cường minh bạch, nâng cao quản trị tài chính – kế toán và giảm thiểu rủi ro tuân thủ.
Một vài thay đổi nổi bật
Hệ thống chứng từ, tài khoản và báo cáo tài chính: TT 99/2025 điều chỉnh lại các phụ lục kèm theo về: danh mục và biểu mẫu chứng từ kế toán; hệ thống tài khoản kế toán doanh nghiệp; mẫu sổ kế toán; biểu mẫu báo cáo tài chính.Việc tái cấu trúc này mang ý nghĩa chiến lược: doanh nghiệp được thúc đẩy theo hướng chuẩn hoá hơn, đồng bộ hơn giữa kế toán tài chính và yêu cầu quản trị nội bộ.
Đơn vị tiền tệ trong kế toán và báo cáo tài chính: Một điểm đáng chú ý: mặc định “đơn vị tiền tệ trong kế toán” là VND (đồng Việt Nam). Trường hợp doanh nghiệp chủ yếu thu chi bằng ngoại tệ và đáp ứng điều kiện, có thể chọn ngoại tệ làm đơn vị tiền tệ trong kế toán, nhưng báo cáo tài chính phải được trình bằng VND nếu chịu kiểm toán. Điều này phản ánh xu hướng tiếp cận chuẩn mực quốc tế (ví dụ, khi doanh nghiệp có yếu tố ngoại hối, hoạt động xuyên biên giới) nhưng vẫn bảo đảm tính quốc gia trong báo cáo ra bên ngoài.
Trách nhiệm quản trị nội bộ và kiểm soát: TT 99/2025 bổ sung nội dung về quản trị nội bộ trong kế toán doanh nghiệp: Doanh nghiệp có trách nhiệm tự xây dựng quy chế quản trị nội bộ (hoặc các tài liệu tương đương) và tổ chức kiểm soát nội bộ nhằm phân định rõ quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của các bộ phận và cá nhân có liên quan đến việc tạo lập, thực hiện, quản lý và kiểm soát các giao dịch kinh tế phát sinh tại doanh nghiệp, đảm bảo tuân thủ các quy định của pháp luật doanh nghiệp và pháp luật có liên quan. Điều này đặt kế toán không chỉ ở vai trò ghi nhận – báo cáo mà còn là thành phần của hệ thống kiểm soát nội bộ hiệu quả, hữu ích trong môi trường rủi ro ngày càng gia tăng (kinh doanh – tài chính – tuân thủ).
Cải cách toàn diện đối với tổ chức bộ máy kế toán và các đơn vị trực thuộc của doanh nghiệp: một số điểm mới đáng chú ý liên quan đến phân cấp giữa công ty mẹ – chi nhánh – đơn vị phụ thuộc như sau:
- Doanh nghiệp được phân cấp cho đơn vị trực thuộc tự quyết định ghi nhận vốn cấp là nợ phải trả hay vốn chủ sở hữu, tùy mô hình quản lý.
- Doanh nghiệp có thể ghi nhận hoặc không ghi nhận doanh thu, giá vốn khi luân chuyển nội bộ, dù có hay không hóa đơn.
- Doanh nghiệp được quyền quyết định việc đơn vị trực thuộc có lập báo cáo tài chính (BCTC) riêng hay không. Tuy nhiên, một nguyên tắc bắt buộc là báo cáo tài chính cuối cùng của công ty mẹ phải bao gồm số liệu hợp nhất giữa trụ sở chính và các đơn vị trực thuộc, đảm bảo tính toàn diện và tính kết nối của báo cáo hợp nhất.
Những điều chỉnh này vừa mang tính đột phá đối với các tập đoàn và công ty đa chi nhánh vừa tạo dựng nền tảng linh hoạt cho công tác quản trị kế toán và báo cáo tài chính, vừa đảm bảo việc tuân thủ nguyên tắc lập báo cáo hợp nhất và yêu cầu minh bạch tài chính theo chuẩn mực hiện hành.
…
Tác động đối với doanh nghiệp
- Chuẩn hoá và nâng cao chất lượng báo cáo tài chính: Với mẫu biểu và hệ thống tài khoản mới, doanh nghiệp phải điều chỉnh phần mềm kế toán/chuyển đổi số liệu để phù hợp, tăng độ tin cậy.
- Gia tăng chi phí chuyển đổi/tuân thủ: Doanh nghiệp cần chuẩn bị nguồn lực (nhân sự, tư vấn, công nghệ) cho việc chuyển đổi từ chế độ cũ sang chế độ mới.
- Tăng cường vai trò của bộ phận kiểm soát nội bộ và quản trị rủi ro: Doanh nghiệp cần nghiêm túc xem xét lại phân công trách nhiệm, quy trình giao dịch, kiểm soát nội bộ liên quan kế toán – tài chính.
- Hội nhập quốc tế tốt hơn: Việc cho phép sử dụng đơn vị tiền tệ ngoại tệ trong kế toán (trong trường hợp đáp ứng điều kiện) giúp doanh nghiệp có yếu tố quốc tế linh động hơn, thuận lợi cho chuẩn mực quốc tế hóa báo cáo và thu hút vốn.
Thông tư 99/2025/TT-BTC thể hiện bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện môi trường pháp lý kế toán tại Việt Nam – từ chuẩn hoá hệ thống tài khoản, nâng cấp quản trị nội bộ, đến tăng cường khả năng hội nhập tài chính quốc tế. Đối với doanh nghiệp, việc chủ động tiếp cận, lập kế hoạch chuyển đổi và triển khai sớm sẽ là chìa khóa để biến yêu cầu pháp lý thành cơ hội nâng cao quản trị tài chính-kế toán, gia tăng uy tín và giảm thiểu rủi ro. Ngược lại, thiếu chuẩn bị có thể dẫn đến sự gián đoạn báo cáo, chi phí tăng và rủi ro kiểm soát. Vì vậy, doanh nghiệp không chờ đến năm 2026 mới bắt đầu hành động, mà nên xem TT 99/2025 như “cơ hội chiến lược” để nâng cấp hệ thống kế toán – tài chính, đồng bộ với chuẩn mực quốc tế và chuẩn bị vững chắc cho kỷ nguyên mới trong quản trị doanh nghiệp.
Đọc thêm về TT99/2025/TT-BTC tại đây: https://drive.google.com/drive/folders/1oQOu6qhyg8UBS72QEvOK-pzibnHTsmrU?usp=drive_link